* Άρθρο του Απόστολου Ευθυμιάδη, Ηλεκτρολόγου-Μηχανολόγου ΕΜΠ-ΜΙΤ και Ενεργειακού Συμβούλου της ΠΟΜΙΔΑ, αναδημοσίευση από το portal www.water24.gr

1. Η ορθολογική διαχείριση του νερού ύδρευσης και τα επιβαλλόμενα μέτρα

Η παρατηρούμενη συνεχής μείωσης των υδατικών αποθεμάτων στους ταμιευτήρες της ΕΥΔΑΠ, τα οποία με τους σημερινούς ρυθμούς κατανάλωσης επαρκούν το πολύ για δύο επί πλέον έτη, εν όψει της τεράστιας σημασίας της ορθολογικής διαχείρισης των διαθέσιμων ποσοτήτων νερού ύδρευσης, όχι μόνον της ΕΥΔΑΠ αλλά πανελλαδικά, θέτει επιτακτικά τα θέμα της λήψης δραστικών διαχειριστικών μέτρων:

• για την περιστολή τής καταναλώσεως με μέτρα όπως ενημερωτικές εκστρατείες ευαισθητοποιήσεως των κατοίκων δια την άμεση αναγκαιότητα περιστολής της καταναλώσεως, με βάση και τις σχετικές οδηγίες της ΡΑΑΕΥ για εξοικονόμηση νερού
• για την μείωση των πραγματικών απωλειών ή της υδατοκλοπής εις το δίκτυο μεταφοράς και διανομής νερού σύμφωνα με το αντίστοιχο πρόγραμμα της ΕΥΔΑΠ, οι οποίες εκτιμώνται στο 25% της συνολικής καταναλώσεως
• δια την μείωση των καταναλώσεων νερού τόσο στον οικιακό όσο και τον μη οικιακό κτιριακό τομέα με την εισαγωγή τεχνολογίας και την ανακαίνιση των υδραυλικών δικτύων, ιδίως των παλαιών κτιρίων
• δια την διαμόρφωση τιμολογιακής πολιτικής νερού δια την επιβάρυνση των μεγάλων καταναλώσεων και της σπατάλης, όχι όμως και των μικρών καταναλώσεων των νοικοκυριών
• την μείωση των πραγματικών απωλειών νερού εις τα δίκτυα υδρεύσεως με σκοπό την μείωση των καταναλώσεων νερού υδρεύσεως κατά 20 έως 30% εντός της κρίσιμου αυτής διετίας, με λήψη μέτρων διαχειριστικού τύπου τα οποία έχουν το ελάχιστο τίμημα (least cost planning).

2. Η επίδραση των νέων τιμολογίων ύδρευσης στα ακίνητα και στις πολυκατοικίες

Η διαμόρφωση κλιμακωτού τιμολογίου— δηλαδή επιβάρυνση των μεγάλων καταναλώσεων — είναι εις την  ορθή κατεύθυνση, αλλά χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στις πολυκατοικίες:

• Οι πολυκατοικίες διαθέτουν συχνά ενιαίο κεντρικό μετρητή για τους κοινόχρηστους χώρους (κεντρική θέρμανση, καθαριότητα,  κήπος, πισίνα κλπ,), με αποτέλεσμα η κατανάλωση να φαίνεται τεχνητά υψηλή και να τιμωρείται άδικα από κλιμακωτά τιμολόγια.
• Δια τούτο η ΠΟΜΙΔΑ θεωρεί ότι θα πρέπει να διαχωριστεί η τιμολόγηση μεταξύ ατομικής κατοικίας και κοινοχρήστων, ώστε οι ιδιοκτήτες να μην επωμίζονται δυσανάλογες επιβαρύνσεις.
• Για να γίνει όμως αυτό θα πρέπει πρώτα να αντιμετωπιστούν οι απώλειες του δικτύου (που εκτιμάται χονδρικώς στο 25%) και οι σπατάλες εις την μη τιμολογούμενη κατανάλωση. Διαφορετικά, η επιβολή υψηλότερων τιμολογίων χωρίς να έχει προηγηθεί η αντιμετώπιση των απωλειών, θα συνιστά άδικη μετακύλιση κόστους στον καταναλωτή για τις αδυναμίες της ΕΥΔΑΠ.
• Γενικά σήμερα η ορθολογική διαχείριση και οικονομία στην χρήση του νερού αφορά και πρέπει να γίνεται από όλους!

3. Τα προβλήματα των παλαιών υδραυλικών υποδομών στο κτιριακό απόθεμα και οι προτάσεις της ΠΟΜΙΔΑ

Αυτό είναι ένα από τα κρισιμότερα θέματα αρμοδιότητας και ενδιαφέροντος της ΠΟΜΙΔΑ:

• Μεγάλο μέρος του κτιριακού αποθέματος της Αθήνας έχει κατασκευαστεί πριν το 1980, με υδραυλικές εγκαταστάσεις από γαλβανισμένο σίδηρο ή παλαιό και απροστάτευτο εξωτερικά χαλκό, οι οποίες λόγω διαβρώσεως του σιδήρου ή των συγκολλήσεων του χαλκού, διαρρέουν ή σπαταλούν σημαντικές ποσότητες νερού εντός των κτιρίων, ή σε αφανείς διαρροές εντός του υπεδάφους.
• Αντίστοιχα προβλήματα διαρροών αντιμετωπίζουν και οι πεπαλαιωμένες εγκαταστάσεις κεντρικής θέρμανσης.
• Οι ιδιοκτήτες, ιδίως σε πολυκατοικίες με αδρανείς ή απόντες ιδιοκτήτες, αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν ανακαινίσεις υδραυλικών δικτύων.
• Δια τούτο η ΠΟΜΙΔΑ προτείνει την δημιουργία σχετικών κινήτρων τύπου "Εξοικονομώ Νερό = Υδατεξοικονομώ" — αντίστοιχα με το πρόγραμμα εξοικονόμησης ενέργειας — για την ανακαίνιση εσωτερικών υδραυλικών εγκαταστάσεων

• ---

4. Η Κλιματική κρίση, πλημμύρες/λειψυδρία και η επίδραση στην αξία των ακινήτων

• Η ανομβρία και η επακόλουθη μείωση των αποθεμάτων των ταμιευτήρων τής ΕΥΔΑΠ, έχει μετατραπεί πλέον σε λειψυδρία και έχει καταστεί προ πολλού μόνιμο πλέον φαινόμενο και αρχίζει να επηρεάζει την εμπορική αξία ακινήτων σε περιοχές με ανεπαρκή ή αναξιόπιστη υδροδότηση, αν και αυτό δεν έχει καταγραφεί στατιστικώς, λόγω του εντόνου πλέον στεγαστικού προβλήματος της χώρας, ένεκα του οποίου τα θέματα ενεργειακής αναβαθμίσεως και υδρεύσεως, δεν φαίνεται να επηρεάζουν αισθητά τις αξίες των ακινήτων.
• Αντίστροφα όμως, οι πλημμύρες (π.χ. Μάνδρα, Μάτι) έχουν ήδη δείξει ότι μπορούν να μηδενίσουν την αξία ακινήτων και να καταστήσουν αδύνατη την ασφαλισιμότητά τους.
• Δια τούτο η ΠΟΜΙΔΑ προτείνει την επέκταση των υφιστάμενων Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής (ΣΔΛΑΠ) και την χαρτογράφηση κινδύνου (πλημμύρας, λειψυδρίας) για κάθε ακίνητο εντός των οικιστικών συνόλων της χώρας, ώστε οι αγοραπωλησίες να γίνονται με πλήρη ενημέρωση των συναλλασσομένων.

5. Το επίδραση στο λειτουργικό κόστος κατοικίας

• Η αύξηση του κόστους νερού δεν μετακυλίεται στα ενοίκια καθόσον είναι ελάχιστα τα ενοικιαζόμενα ακίνητα με συμπεριλαμβανόμενο το κόστος του νερού.
• Σε συνδυασμό με την ενεργειακή φτώχεια, διαμορφώνεται μια “υδατική φτώχεια” που πλήττει κυρίως χαμηλοεισοδηματικά νοικοκυριά σε παλαιές πολυκατοικίες.
• Το μήνυμα της ΠΟΜΙΔΑ προς την κυβέρνηση και τις αρμόδιες εταιρείες είναι σαφές: πρώτα μειώστε τις απώλειες του δικτύου (25%), μετά αυξάνετε τα τιμολόγια.
• Χαρτογράφηση της «υδατικής φτώχειας» ώστε να εφαρμόζονται πλήρως τα τιμολόγια για τις ευάλωτες ομάδες, όπως προβλέπεται από την εποπτεύουσα αρχή ΡΑΑΕΥ

• ---

6. Οι προτάσεις της ΠΟΜΙΔΑ για βιώσιμη διαχείριση νερού στα κτίρια

Στον τομέα αυτό, η ΠΟΜΙΔΑ προτείνει εις το ανωτέρω Πρόγραμμα «Υδατεξοικονομώ» να περιλαμβάνονται και οι εξής δράσεις:

Τα μέτρα αυτό όσο και τα μέτρα στο 3 ανωτέρω, θα πρέπει να ισχύουν τόσο δια τον οικιακό όσο και τον τριτογενή τομέα των κτιρίων.

7. ΟΙ προτάσεις για βιώσιμη οικονομία νερού στα δίκτυα υδρεύσεως
Στον τομέα αυτό, η ΕΥΔΑΠ έχει αναπτύξει ένα εξαιρετικό πρόγραμμα για την διαχείριση του Μη Ανταποδοτικού Νερού το οποίο περιλαμβάνει ένα καθολικό σχέδιο εκσυγχρονισμού του δικτύου υδρεύσεως με μέτρα όπως:

• Μείωση των υδατικών πιέσεων στο δίκτυο διανομής με τεχνολογίες όπως
  • Βαλβίδες μείωσης της πίεσης (PRV) και προγραμματιζόμενοι ελεγκτές για την ρύθμιση των βαλβίδων PRV
  • Εγκατάσταση ρυθμιστών στροφών (Inverters) στις αντλίες των αντλιοστασίων διανομής
  • Εγκατάσταση νέων αντλιοστασίων δια τις απομακρυσμένες παροχές και μείωση των ανάντη πιέσεων
  • Εγκατάσταση συστημάτων τηλεπαρακολούθησης και τηλεδιαχείρισης των δικτύων
• Σταδιακή αντικατάσταση του παλαιού δικτύου διανομής, κάτι ιδιαίτερα δυσχερές, πλην απόλυτα απαραίτητο και κατεπείγον
• Οργάνωση συνεργείων για την ταχεία αποκατάσταση των διαρροών
• Επέκταση των τεχνικών αυτών σε όλες τις εταιρείες υδρεύσεως, ιδιαίτερα εκείνων σε περιοχές λειψυδρίας

  ---

  8. Συμπέρασμα

Ο συνδυασμός όλων των ανωτέρω μέτρων εκστρατειών ευαισθητοποίησης (1), κλιμακωτών τιμολογίων (2), με προγράμματα «Υδατεξοικονομώ» για την ανακαίνιση των εσωτερικών υδραυλικών εγκαταστάσεων (3, 6) αλλά και μέτρα για την μείωση των απωλειών νερού στα δίκτυα διανομής (7), είναι δυνατόν να επιφέρουν άμεσα οικονομία νερού περί το 15 με 20% και μεσοπρόθεσμα έως 30%.

Βασική προϋπόθεση για αυτό, αποτελεί η επιτάγχυνση και επέκταση των αντίστοιχων υφιστάμενων διαχειριστικών προγραμμάτων και την ταχεία δημιουργία νέων προγραμμάτων ευαισθητοποίησης και συγχρηματοδότησης επεμβάσεων ανακαινίσεως και υδατικής εξοικονομήσεως.